Son yıllarda kahve sohbetlerinde çokça konuşulan konulardan biri de artisan kahve. Peki, nedir bu artisan kahve? Kaliteyi anlatan somut bir yaklaşım mı, yoksa basitçe “el yapımı” benzeri yaklaşımımı ifade ediyor? Bu yazımızda bütün bu sorulara yanıt vereceğiz.
Artisan Kahve Ne Demek?
Artisan kahve; kahvenin “zanaat” tarafına vurgu yapan, çekirdek seçiminden kavrulmasına, öğütümden demlemeye kadar tüm adımların özenle ele alındığı, genel olarak küçük ölçekli ve kaliteli yaklaşıma verilen isimdir.
Artisan yaklaşımı çoğu zaman “nitelikli kahve” ile iç içe geçer. Buna karşın birebir aynı şeyler anlamına gelmez. Bu yaklaşım standardı olan bir sertifika gibi de değildir. Daha çok bir felsefeyi ifade eder. Bu felsefe ise kahveyi bir seri üretim ürününden daha çok işçilik ve detay isteyen bir zanaat ürünü olarak ele almayı gerektiriyor.
Bu noktada önemli konulardan biri “Artisan” ifadesinin pazarlama amaçlı olarak çokça kullanılmaya başlaması. Yani pakette “artisan” yazması onu gerçekten “artisan” kahve ya da üst düzey kahve yapmıyor. Gel gelelim artisan kahvenin özelliklerine.
Artisan Kahvenin Özellikleri Nelerdir?
Artisan kahve denildiği zaman aklınıza ilk gelmesi gerekenler; küçük partiler halinde kavurma, çekirdeğin hikayesine önem, profil geliştirme, demlemede hassas tarifler, kahve deneyimine odaklanma gelmeli.
Artizan kahveyi diğerlerinden ayıran üç şey; niyet, süreç ve şeffaflık olarak adlandırılabilir.
- Tazelik: Küçük partiler halinde kahvenin kavrulması, artisan kahvenin belirleyici özelliklerinden biridir. Bu sayede tazelik daima korunur. Unutmayın kahvenin aroması zamanla uçar.
- İzlenebilirlik: Bu kahve felsefesinde, kahve hakkında şeffaf bilgiler vardır. Kahvenin geldiği ülke, bölge, çiftlik, kooperatif, rakım, varyete, işleme yöntemi ve kavrum tarihi gibi bilgilere ulaşabilirsiniz.
- Demleme Titizliği: Bu kahvede deneyim çekirdekte son bulmaz. Öğütümün kalınlığından, suyun sıcaklığına, orandan, süreye kadar tüm aşamalar değerlidir. Bu sebeple artisan kahve genellikle iyi ekipman ve doğru tarif eşliğinde çok daha iyi hale gelir.
- Tat Profili: Artisan felsefesinde tat profiline odaklanma vardır. Kahvede, çekirdeğin karakteri ön plana çıkarmaya çalışılır. Çiçeksi, meyvemsi, karamel, baharat, fındık, çikolata… ne varsa tadı ortaya çıkarılır.
Nitelikli Kahve ile Artisan Kahve Arasındaki Farklar
Nitelikli kahve, Specialty Coffee Association (SCA) tarafından belirlenmiş bütüncül bir tanımdır. Bu tanımda ayırt edici özellikler, tutarlılık, değer zinciri ve tadım puanı yer alır.
Net bir ayrım noktası koymak gerekirse; nitelikli kahve çekirdeğin kalitesi ve değerlendirme sistemiyle ilişkilidir. Artisan kahve ise, kahvenin işleniş ve sunuluş biçimiyle ilgilidir.
Hızlı Karşılaştırma Tablosu
|
Kriter |
Artisan Kahve |
Nitelikli Kahve |
|
“Neyi anlatır?” |
Zanaat yaklaşımı ve süreç |
Çekirdeğin kalite sınıfı + değerlendirme yaklaşımı |
|
Odak |
Kavrum, demleme, deneyim, detay |
Duyusal kalite, kusur/standardizasyon, değer zinciri |
|
Resmi standart |
Net/tek bir resmi standart yok |
SCA gibi kuruluşların çerçeveleri ve protokolleri var |
|
Birlikte olabilir mi? |
Evet, sık olur |
Evet—artisan sunumla specialty çekirdek çok yaygın |
Kısaca özetlemek gerekirse; her nitelikli kahve artisan olmadığı gibi her artisan kahve de nitelikli olmak zorunda değildir. Buna karşın iyi bir deneyimde ikisi çoğu zaman aynı fincandadır.
Sonuç
Artisan kahve; küçük partilerle kavrumu içeren, tarif hassasiyetliyle öne çıkan, deneyimin odağa alındığı bir felsefedir. Bu felsefe kahve deneyimini adeta bir zanaat gibi ele alır. Bu tip kahveleri arıyorsanız, doğru adrese bakmanız gerekir. Paketinde her “artisan” yazan maalesef bu nitelikleri taşımaz.
Nitelikli kahvenizi artisan kahveyle bir araya getirip, muazzam bir deneyim yaşamak istiyorsanız, Brezilya kahvesi tam aradığınız şey olabilir. Kahve koleksiyonumuzdaki tüm ürünlerin nitelikli olduğunu unutmayın ve siparişinizi hemen verin.
Sık Sorulan Sorular
Artisan kahve ile üçüncü dalga kahve aynı mı?
Tam olarak aynı değilse de birbirlerine yakın kavramlar. Üçüncü dalga kahveyi bir deneyim olarak ele alan kültürken, artisan ise bu kültürün pratikteki yansımasıdır.
Artisan kahve daha pahalı mı olur?
Çoğu zaman seri üretim kahvelere göre daha pahalıdır. Bunun nedeni küçük parti üretim, seçici tedarik, emek maliyetidir.
